Vào blogger không bị chặn
Hiển thị các bài đăng có nhãn Góc Nhìn. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Góc Nhìn. Hiển thị tất cả bài đăng

Thu nhập thấp cần thận trọng khi vay tiền mua nhà

Vay ngân hàng quá nhiều so với số tiền sẵn có để mua nhà, lại không lường trước các tình huống phát sinh như ốm đau, sinh con... nhiều cặp vợ chồng trẻ đã lâm vào cảnh khó khăn vì không đủ tiền trả nợ nhà băng.

Chị Thanh, nhân viên kế toán một công ty tại quận 10 TP HCM cho biết, chị vừa lập gia đình được một năm. Hai vợ chồng đều xuất thân từ tỉnh lẻ và gần như phải tự bươn chải nơi đất khách quê người.

Thu nhập của chị mỗi tháng tầm 6 triệu đồng, còn chồng thì khoảng 8 triệu. Ngay sau khi cưới nhau, anh chị nhẩm tính nếu thuê nhà thì hai vợ chồng sẽ phải chi trả khoảng 3,5 triệu đồng mỗi tháng cho tiền thuê và điện, nước, internet... chi bằng mua nhà vừa "an cư lạc nghiệp" vừa có thể gia tăng giá trị vì theo thời gian giá bất động sản cũng tăng.
 


Thế là với số tiền vốn khoảng 150 triệu đồng, hai vợ chồng chị vay thêm ngân hàng 450 triệu (thời hạn 5 năm) để mua một căn nhà cấp bốn (40m2) tại quận Bình Tân.

Với lãi suất khoảng 9% một năm, tính ra mỗi năm vợ chồng chị phải trả lãi 40,5 triệu đồng - tương đương 3.375.000 đồng mỗi tháng (trả theo từng tháng với dư nợ ban đầu). Dự tính trả nợ trong thời hạn 5 năm, nên mỗi tháng chị Thanh phải tích lũy riêng một phần khoảng 7,5 triệu để trả gốc cho đến khi tới hạn. Như vậy, tổng cộng cả lãi và gốc, mỗi tháng phải chi tầm 10,9 triệu đồng, còn hơn 3 triệu để chi tiêu.

"Khổ nỗi, vì nhà quá xa nơi làm việc nên hàng tháng chỉ riêng tiền xăng của hai vợ chồng đã ngốn hơn một triệu đồng", chị nói.

Không chỉ thế, chị Thanh còn chia sẻ: "Do lúc mua chưa tính toán kỹ các tình huống như có con hay tiền lương bị cắt giảm. Chỉ sau một năm mua nhà, tôi có em bé, chi phí đã tăng lên rất nhiều, trong khi lương của tôi thì bị giảm chỉ còn 90% khiến cho hai vợ chồng lao đao. Ông xã phải đi làm thêm buổi tối nhưng nhiều tháng vẫn thiếu tiền đóng lãi khiến bị phạt tới phạt lui".

Bi đát hơn là trường hợp của vợ chồng anh Trường, quận Thủ Đức, TP HCM. Sau khoảng thời gian tằn tiện, anh chị gom góp được 200 triệu đồng và quyết định vay thêm ngân hàng 500 triệu (thời hạn 5 năm) để mua căn nhà 80m2.

Trong 3 năm đầu mọi chuyện đều ổn, nhưng đến năm thứ 4, tức thời điểm hiện tại, vợ chồng anh đang rơi vào bế tắc. Vì anh là một trong những người nằm trong diện bị giảm biên chế của công ty. Vợ anh lại đang trong giai đoạn nghỉ sinh. "Tiền chi phí còn khó xoay sở, lấy đâu ra tiền trả ngân hàng hằng tháng", anh bộc bạch.

Liên tục mấy tháng liền, vợ chồng anh Trường bị ngân hàng đòi nợ. Quá bế tắc, anh chị quyết định bán căn nhà với giá 750 triệu đồng để trả hết khoản nợ nần 200 triệu của ngân hàng (trả trước hạn), còn lại 500 triệu đồng, anh trích ra 300 triệu mở quán internet (cũng là nơi gia đình anh thuê ở). Số tiền còn lại, anh gửi vào ngân hàng, mỗi tháng sinh lời khoảng 1,3 triệu để phụ vào tiền sinh hoạt.

Một chuyên gia kinh tế tại TP HCM cho rằng, để tránh khó khăn về tài chính sau khi mua nhà, những khách hàng có thu nhập trung bình, thấp cần phải tính toán và cân nhắc kỹ càng các tình huống phát sinh ngoài ý muốn như ốm đau, mất việc..."Tốt nhất là không nên vay quá 50% giá trị căn nhà muốn mua hoặc tổng số tiền trả lãi và gốc hàng tháng không được vượt quá 50% tổng thu nhập, để giảm thiểu áp lực trả nợ", ông nói.

Ngoài ra, theo ông, người vay phải cân nhắc nếu lãi suất biến động lớn thì có trả được nợ không. Kèm theo đó, nên xem kỹ tất cả các điều khoản quy định về trả nợ trước hạn, phạt chậm trả... để nếu có rơi vào tình huống này cũng không chịu nhiều thiệt thòi.

Lãnh đạo một ngân hàng cổ phần lớn phía Nam cũng thông tin, thời gian qua có một số trường hợp vay 70-80% giá trị căn nhà (thế chấp bằng chính căn nhà mua) nhưng do họ chưa tính toán kỹ phương án trả nợ dẫn đến mất khả năng chi trả, buộc nhà băng phải đến "xiết nhà", ông cho biết.

Vị này chia sẻ thêm, thời điểm này giá bất động sản đã xuống tương đối thấp, lãi suất ngân hàng cũng tương đối mềm và thích hợp mua nhà để ở. Tuy nhiên, khách hàng cần phải cân đối tốt nguồn trả nợ để tránh nguy cơ mất nhà khi không thể trả được lãi và gốc.

Khối đầu tư ngoại đang đánh đu với căn hộ cao cấp


Nhiều nhà đầu tư nước ngoài vẫn đổ tiền vào các dự án nhà ở, văn phòng, khách sạn hạng sang vì cho rằng giai đoạn khủng hoảng khách hàng thuộc phân khúc này ít bị ảnh hưởng và Việt Nam đang ở điểm đáy của chu kỳ bất động sản.

Đầu tháng 6, Công ty Jen Development (Quỹ đầu tư bất động sản của Hong Kong) vừa tung ra dòng sản phẩm biệt thự hạng sang trị giá hơn 50 tỷ đồng một căn ở "phố nhà giàu" phía Đông Sài Gòn thuộc phường Thảo Điền, quận 2. Đây chỉ là màn chào hàng đầu tiên của đơn vị này tại TP HCM.

Giám đốc Điều hành Jen Development, Trương Quân Đức cho biết, sở dĩ doanh nghiệp chọn phân khúc hạng sang để đầu tư vì nhóm khách hàng quan tâm đến dòng sản phẩm này không bị ảnh hưởng nhiều trong thời gian qua. "Chúng tôi còn dự định rót thêm khoảng 70 triệu USD để đầu tư các dự án hạng sang tại khu trung tâm TP HCM phục vụ đối tượng khách hàng cao cấp”, ông Đức cho hay.

Cũng đặt cược vào bất động sản giá trị cao, Tổng giám đốc Công ty Hùng Việt & KRDF03, Park Jong Woo tiết lộ, quỹ đầu tư Hàn Quốc chỉ mới đầu tư 50% dòng vốn trên tổng số 130 triệu USD vào thị trường Việt Nam. Hiện doanh nghiệp vẫn tìm kiếm những dự án thuộc phân khúc trung - cao cấp để giải ngân trong thời gian tới

Ông Park Jong Woo cho biết, KRDF03 vẫn kiên nhẫn chờ những tín hiệu tốt từ thị trường Việt Nam và bám trụ lại đây vì tiềm năng của thị trường này còn rất lớn trong khi bất động sản Hàn Quốc đã bão hòa.
 
 


Một ông lớn đại diện cho các nhà đầu tư bất động sản Singapore là Công ty Keppel Land có tới 18 dự án bất động sản đang triển khai tại Việt Nam với số vốn đăng ký gần 2 tỷ USD, cũng dồn sức vào thị phần nhà ở giá trị cao. Tại TP HCM, doanh nghiệp này đã và đang xây dựng hàng loạt dự án Riviera Point (quận 7), khu phức hợp Saigon Center (quận 1), khu căn hộ Estella 1 (quận 2)… đều thuộc phân khúc cao cấp. Hiện doanh nghiệp này đang lên kế hoạch đầu tư xây dựng khu căn hộ Estella 2 tại TP HCM cũng nhắm đến nhóm khách hàng có thu nhập cao.

Đầu năm nay, một nhà đầu tư châu Á khác là Sunwah Group (Hong Kong) đã mua lại khu đất 90 Nguyễn Hữu Cảnh, quận Bình Thạnh để xây khu phức hợp cao cấp. Đây là một trong 5 dự án FDI có tổng vốn đầu tư cao nhất quý I/2014 tại TP HCM. Sunwah đã công bố sở hữu 48% cổ phần của dự án này (vốn đầu tư trên 200 triệu USD).

Ngoài ra, có không ít dự án FDI về du lịch, nghỉ dưỡng, nhà ở theo chuẩn 5 sao với tổng vốn đầu tư hàng tỷ USD đăng ký vào các tỉnh miền trung trong quý I. Điển hình là Rose Rock - công ty đầu tư của gia đình tài phiệt dầu mỏ Rockefeller công bố sẽ đầu tư 2,5 tỷ USD vào dự án chung cư, khách sạn hạng sang tại Tuy Hòa, Phú Yên.

Một đại gia khác cũng là tay chơi mới, tỷ phú Israel - Igal Ahouvi-cũng đã thâu tóm Khu du lịch Bãi Rồng tại Cam Ranh (Khánh Hòa) với tổng kinh phí lên đến 300 triệu USD. Dự án được phát triển với thương hiệu mới là Alma Resort, gồm 200 biệt thự và 400 căn hộ cao cấp.

Đề xuất khai tử sàn giao dịch bất động sản ?

Hai mục tiêu là công khai thông tin và dự báo thị trường trong Luật Nhà ở 2005 là lý do khiến Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi quy định “giao dịch bất động sản phải qua sàn” bị hủy bỏ. 
Sau hơn 7 năm Luật Kinh doanh bất động sản chính thức có hiệu lực, cả ngàn sàn giao dịch bất động sản đã ra đời nhằm phục vụ mục tiêu rất tốt đẹp là “minh bạch hóa thị trường bất động sản”. Thế nhưng, tại Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi mà Chính phủ đang trình Quốc hội, quy định “giao dịch bất động sản phải qua sàn” lại bị hủy bỏ. Vì sao nên nỗi? Mục tiêu tốt đẹp... 

khai tu san giao dich bds


 Còn nhớ, năm 2005, Vụ Pháp chế (Bộ Xây dựng) được giao soạn thảo Luật Kinh doanh bất động sản. Trong rất nhiều nội dung của dự luật này, có quy định “tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản khi bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua bất động sản phải thông qua sàn giao dịch bất động sản”. Ông Chu Văn Chung, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết, vào thời điểm đó, mục đích của việc bắt buộc mua, bán bất động sản phải qua sàn là nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người mua, đồng thời kết nối với thị trường hiệu quả hơn. 

Bên cạnh đó, giao dịch qua sàn có thể quản lý tốt hơn thông tin về giá cả, về tính pháp lý của sản phẩm... Sau khi Luật Kinh doanh bất động sản được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 1/1/2007, hàng ngàn sàn giao dịch bất động sản đã hình thành. Bộ Xây dựng còn giao cho Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản thành lập Mạng sàn giao dịch bất động sản Việt Nam với hàng trăn sàn giao dịch từ Nam ra Bắc đăng ký tham gia. Thời điểm đó, ông Chung cho biết, Bộ Xây dựng kỳ vọng thông qua Mạng sàn sẽ kết nối thông tin của tất cả các sàn giao dịch trên cả nước, làm sao để ngồi tại Hà Nội có thể biết được một ngôi nhà tại TP. HCM đã được bán cho ai? Có đầy đủ giấy tờ pháp lý hay không?... Không những thế, Bộ Xây dựng còn muốn thông qua các giao dịch đã được công khai trên sàn, có thể thống kê và đưa ra những dự báo về quy mô, giá cả, xu hướng … của thị trường nói chung và từng khu vực, từng địa phương nói riêng. Làm được điều này, theo ông Chung, là chúng ta đã xây dựng được một “hàn thử biểu” , để từ đó cơ quan quản lý hoạch định chính sách phát triển thị trường tốt hơn, DN kinh doanh bất động sản có những điều chỉnh sản phẩm cho phù hợp với nhu cầu. Và cuối cùng là giúp người dân có những quyết định phù hợp với nhu cầu, điều kiện của mình. ...nhưng khó thực hiện Cho đến tháng 3/2013, theo thống kê của Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cả nước đã có 1.012 sàn giao dịch bất động sản được thành lập, trong đó Hà Nội có 469 sàn, TP. HCM có 397 sàn, với tổng số người được cấp chứng chỉ hành nghề môi giới, định giá bất động sản lên tới hơn 35.000. Nhiều sàn giao dịch còn lập các sàn “con” của mình tại các khu vực hoặc địa phương khác, nơi có những dự án đang “nóng” mà không được tính vào con số thống kê nêu trên. Tuy số lượng các sàn giao dịch bất động sản phát triển mạnh, nhưng chất lượng không đi kèm và bắt đầu xuất hiện nhiều hiện tượng không hay. Trước tiên là quy định sàn giao dịch phải có “diện tích tối thiểu 50 m2 phục vụ cho hoạt động môi giới, giao dịch và thêm 20 m2 cho mỗi hoạt động dịch vụ bổ sung, đồng thời đảm bảo có trang thiết bị phù hợp với nội dung hoạt động”; hay quy định “phải có tối thiểu 2 nhân viên làm công việc môi giới bất động sản có chứng chỉ môi giới. Nếu có dịch vụ định giá bất động sản, phải có tối thiểu 2 nhân viên làm công việc định giá bất động sản có chứng chỉ định giá bất động sản do cơ quan có thẩm quyền cấp”. Để đáp ứng yêu cầu trên, các sàn phải “chạy” rất vất vả, nhưng có những điều kiện rất khó có thể đáp ứng như quy định về diện tích sàn giao dịch chẳng hạn. Ngoài ra, Giám đốc một sàn giao dịch địa ốc tại Hà Nội cho biết, theo quy định của Bộ Xây dựng, định kỳ các sàn giao dịch bất động sản phải báo cáo hoạt động giao dịch. Nhưng nhiều sàn không thể báo cáo do những thông tin giao dịch của khách hàng phải cam kết “bảo mật”. Ông Phan Thành Mai, Tổng thư ký Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Trưởng ban điều hành Mạng các sàn giao dịch bất động sản miền Bắc cho biết, quy định của pháp luật tuy đã có nhưng việc giám sát hoạt động các sàn lâu nay đang bị buông lỏng. Rất nhiều sàn thành lập ra rồi đóng cửa, nhưng không báo cáo Sở Xây dựng khiến việc quản lý gặp nhiều khó khăn. Cơ quan quản lý cũng khó đánh giá được chất lượng cũng như năng lực thật sự của các sàn giao dịch hiện nay. Chính vì vây, cả hai mục tiêu là công khai thông tin và dự báo thị trường mà Ban soạn thảo Luật Kinh doanh bất động sản đề ra ban đầu đều không thực hiện được. Các sàn hoạt động nhiều khi hỗn độn, vàng thau lẫn lộn khiến nhiều khách hàng như “chim chích vào rừng” khi gõ cửa những địa chỉ này mong tìm một chốn an cư.

Nhà đất dưới 1 tỷ: Khi nào người mua tiếp cận được?

Vì rất nhiều lý do, như một điều dĩ nhiên, người lao động thu nhập thấp, đặc biệt giới trẻ (dưới 40 tuổi) tại Hà Nội khó lòng "mơ" tới một căn chung cư hoặc đất nền nội đô.

Thủ đô Hà Nội và Tp.HCM cách nhau cả nghìn cây số, đều có nét riêng về văn hóa và đặc thù về phát triển kinh tế. Tuy nhiên, với những ai am tường về BĐS nhà đất, cơ hội sở hữu nhà đất giá rẻ tại phía Nam luôn rộng mở và dễ nắm bắt hơn hẳn so với địa bàn Thủ đô.

Ít tiền, mời ra ngoại ô!


Ngay cả lúc giới tạo lập BĐS ở Thủ đô đã "chăm chút" cho phân khúc nhà giá rẻ, diện tích trung bình trở xuống (dưới 100m2) từ gần 2 năm nay. Chuẩn bị hết quý II/2014, rổ hàng hóa địa ốc khu vực phía Bắc chứng kiến sự "trỗi dậy" của nhiều dự án chung cư thương mại trong nỗ lực vượt khó, tìm đường thoát của DN trong thời BĐS còn "tranh tối tranh sáng". Nét chung, giới DN chuyên xây dựng nhà, đất nền giá rẻ đều tìm đến công thức: "dưới 70m2, giá dưới 15 triệu đồng/m2" để được hưởng ưu đãi vay tín dụng từ gói hỗ trợ 30.000 tỷ đồng.

Ý chí là vậy, nhưng kết quả sau 1 năm, thị trường Hà Nội vẫn quá thiếu nhà giá rẻ (bao gồm cả NƠXH và chung cư bình dân). Những dự án từng "sốt" xình xịch (như Đại Thanh, Kim Văn Kim Lũ, VP5 Linh Đàm và tới nay là một vài hạ phần nhỏ của KĐT mới Dương Nội) cơ bản được người mua nhà tranh nhau mua (bất chấp tiền chênh).

Nguyên nhân, vẫn là mức giá chỉ xoay quanh mốc 15 triệu đồng mỗi m2. Cá biệt, Đại Thanh có những sản phẩm chỉ 14 triệu đồng/m2 căn hộ. Đáng nói, hiện tại, tìm được các "món hàng" như trên ở thị trường Hà Nội là điều rất hiếm. Đáp trả lại "cơn khát" của những "thượng đế" thu nhập thấp đang vật vã vì nhà ở, lại là hàng loạt chung cư dự án tầm trung đến cao cấp bung hàng.

Những HP Landmark, Mỹ Sơn, Sparks, HH2 Bắc Hà, Thăng Long Number One, CT2 Cổ Nhuế, C37 Bộ Công an, MuberryLand, Tân Tây Đô… thời gian gần đây, chỉ chứng minh một điều: thị trường nhà đất vẫn "quay quắt" với đối tượng lao động thu nhập thấp. Đồng lương ít ỏi (bao gồm cả CBCNVC), thu nhập chỉ đủ đáp ứng nhu cầu hàng ngày, tiếp cận vay vốn rẻ từ ngân hàng vẫn ở dạng "tiền khả thi", trong khi giá trị BĐS nhà đất vẫn đua nhau rời xa mốc 15 triệu đồng/m2.

can ho gia re, ban can ho gia re

Thế mới biết, sự chờ đợi một cách bị động của phần đông khách hàng tìm mua nhà, đất hoàn toàn có lý. Đa phần trong số họ, khả năng tài chính sẵn có (hoặc huy động từ bạn bè, người thân) thường từ 400 – 800 triệu đồng. Thống kê ngẫu nhiên từ một số sàn giao dịch BĐS khu vực Trung Hòa – Nhân Chính cho thấy, người trẻ (độc thân hoặc gia đình có độ tuổi chưa tới 40) liên tục săn tìm các căn chung cư giá rẻ, hoặc đất nền có giá trị dưới 1 tỷ. 

Tuy nhiên, "với nhu cầu vào ở luôn, pháp lý đầy đủ và được vay tiền trả dần từ ngân hàng, khách hàng kiểu này rất khó tìm được sản phẩm phù hợp trong nội đô. Họ buộc phải tìm tới các căn chung cư mini, hoặc ra khu vực ngoài vành đai 3 để mua nhà và đất nền giá rẻ.

"Sướng" như mua nhà Sài thành

Trước khi gói 30.000 tỷ đồng được đặt trên bàn nghị sự cùng hàng loạt thông tư, văn bản hướng dẫn đi kèm, địa ốc Tp.HCM đã sớm tự cơ cấu sản phẩm theo hướng diện tích nhỏ (dưới 70m2, thậm chí dưới 60m2), Căn hộ giá rẻ (dưới 15 triệu đồng/m2). Những dự án "đình đám" của doanh nghiệp Lê Thành hay Địa ốc Đất Lành là điển hình rõ nhất. Gói hỗ trợ đi vào cuộc sống với hiệu quả "chưa đáng kể": rổ hàng nhà đất cho người nghèo, đối tượng lao động trẻ tại thị trường phía Nam ngày càng đa dạng, phong phú và "dễ mua" hơn.

Hiện thực chứng minh, những ai đang mưu kế sinh nhai lâu dài ở đây ngày càng dễ dàng mua – sở hữu nhà đất – được mệnh danh là "giấc mơ an cư" tại Thủ đô. Về số lượng, những dự án chung cư, đất nền phân lô giá rẻ dưới 15 triệu đồng/m2, pháp lý tốt, ưu đãi vay vốn rẻ từ ngân hàng, vào nhận nhà, phân lô ngay, ở Hà Nội đếm chưa đầy 2 bàn tay. Ngược lại, địa bàn Tp.HCM và một vài tỉnh thành lân cận như Bình Dương, Cần Thơ… vốn đã dày đặc dự án (tầm trung trở xuống) tới mức dư thừa và "chuyển hóa" thành cuộc triển lãm nhà ở trị giá trên dưới 1 tỷ đồng chuẩn bị diễn ra trong tháng 6/2014.

Chưa từng có tiền lệ trên thị trường địa ốc, đó là việc Hưng Thịnh Corp chính thức mở bán dự án 8x Thái An (Q.Gò Vấp) dành cho đối tượng 8x (sinh các năm từ 1980-1989). 8X Thái An cao 11 tầng, với 200 căn, diện tích 54-60m2, giá từ 725 triệu đến dưới 1 tỷ đồng, cam kết giao nhà vào quý IV/2014. Khách hàng chỉ cần thanh toán 20% khi ký hợp đồng, số còn lại được MB và BIDV cho vay lãi suất thấp. Tạm tính, khách mua chỉ cần có thu nhập 6-8 triệu đồng/tháng có thể mua nhà.

Rõ ràng, trong việc giải quyết bài toán thanh khoản hiện nay, tập trung vào đối tượng khách hàng trẻ là một bước đi rất hợp lý. Lựa chọn vị trí thuận lợi, hạ tầng tốt, cơ cấu diện tích nhỏ (50-60m2), "khai thác" túi tiền chỉ lưng lửng dưới 10 triệu đồng/tháng của người trẻ 8x, chính là điều địa ốc Hà Nội "bỏ quên" bấy lâu.

Phí dịch vụ nhà thương mại thấp hơn nhà xã hội "Có vấn đề"


Đoàn giám sát của Thường trực HĐND TP đã có buổi làm việc với Tổng Công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) về tình hình thực hiện chấp hành pháp luật trong đầu tư các dự án phát triển nhà ở thương mại trên địa bàn Hà Nội từ năm 2006 đến nay tại Khu đô thị mới Việt Hưng hôm 29/5.

Doanh nghiệp phải bù lỗ

Tại buổi giám sát, Chủ tịch HĐND TP Hà Nội Ngô Thị Doãn Thanh trực tiếp tìm hiểu tình hình đời sống của các hộ dân. Thông tin người dân cho biết, một căn hộ thuộc chung cư xây dựng theo chính sách nhà ở xã hội (NƠXH) có diện tích 52m2 phải trả tiền thuê nhà, dịch vụ khoảng 2.400 đồng/m2/tháng, cộng chi phí thuê nhà 1.680.000 đồng/căn hộ/tháng. Giá thuê nhà khá tốt so với tình hình hiện nay, tuy nhiên, mức phí chung cư tại khu NƠXH lại cao hơn so với nhà ở thương mại ở trong cùng Khu đô thị mới Việt Hưng.
 
Chủ tịch HĐND TP đã yêu cầu các sở, ngành cùng chủ đầu tư làm rõ vấn đề này, bởi giá dịch vụ tại nhà thương mại mà lại rẻ hơn tại NƠXH là có vấn đề, vì những trường hợp mua nhà ở xã hội đều là những hộ  khó khăn, thu nhập thấp.

khu nha o dang xa ii

Đại diện chủ đầu tư cho biết, để có mức giá 1.900 đồng/m2/tháng, doanh nghiệp đã bù lỗ bằng nguồn thu từ kinh doanh, chưa tính hết các chi phí. Trong khi đó, giá dịch vụ tại khu NƠXH không có nguồn để bù lỗ. Nếu tính đúng, tính đủ, thì mức giá 2.400 đồng/m2/tháng vẫn lỗ. Ông Lê Văn Dục - Giám đốc Sở Xây dựng khẳng định, phương pháp tính giá dịch vụ tại chung cư NƠXH là thu đủ bù chi. Mặt khác, do ý thức của một bộ phận người dân còn kém nên việc giữ gìn vệ sinh, quản lý gặp nhiều khó khăn trong khi nguồn thu lại rất eo hẹp. Tại lô đất CT19A do HUD bàn giao, Sở Xây dựng đã xây 10 tòa chung cư NƠXH với tổng số 510 căn hộ. Hiện chỉ còn 26 căn do thủ tục chưa đủ nên người dân chưa vào ở. Tại lô đất CT21, Sở Xây dựng cũng đã hoàn thành dự án thí điểm xây dựng NƠXH thuê và thuê mua. 300 căn hộ đã được bàn giao cho Công ty TNHH MTV Phát triển nhà quản lý và đã đưa vào sử dụng toàn bộ.
Sớm hình thành các Ban quản trị
Chủ tịch HĐND TP Ngô Thị Doãn Thanh đánh giá, cho dù doanh nghiệp có bù lỗ thì việc này cũng không thể thực hiện mãi. Việc bù lỗ của doanh nghiệp cũng gây ra những thắc mắc trong dân, bản thân người dân không đủ thông tin, chỉ thấy NƠXH lại có giá dịch vụ cao hơn nhà ở thương mại là không bình thường.
Chủ tịch HĐND TP ghi nhận những nỗ lực của doanh nghiệp khi  triển khai dự án trong 10 năm, góp phần tạo nên diện mạo khang trang cho quận Long Biên. Đồng thời khẳng định, mục tiêu phát triển nhà ở của TP Hà Nội nếu không có sự vào cuộc của các doanh nghiệp sẽ không thể thực hiện được. Sau Linh Đàm, HUD đang phấn đấu để đưa Việt Hưng trở thành khu đô thị kiểu mẫu, đây là mục tiêu rất đáng khích lệ. HUD và quận Long Biên cần tích cực phối hợp để sớm hình thành các ban quản trị để thực hiện công khai trong quản lý và vận hành các chung cư. Đối với diện tích tầng 1 của các chung cư, HUD muốn quản lý thì phải có đề xuất để xây dựng cơ chế đặc thù với sự tham gia của các sở, ngành.
Ông Đỗ Mạnh Hải - Chủ tịch UBND quận Long Biên cho biết, Khu đô thị mới Việt Hưng hiện có 42 khu chung cư. Trong đó, đã có 40 khu thành lập tổ dân phố; hai nhà CT19, CT21 đang triển khai thành lập tổ dân phố. Theo dự kiến, tại khu đô thị sẽ phải có 25 Ban quản trị nhưng đến thời điểm này mới chỉ thành lập được 3. Khi chưa có Ban quản trị người dân rất băn khoăn vì cảm thấy mọi vấn đề không được công khai.

Bất động sản TPHCM nghèo nguồn sơ cấp

Nguồn cung đất nền ở thị trường sơ cấp tại Tp.HCM đang trở nên khan hiếm trong khi nhu cầu về chốn an cư và tích lũy tài sản của người dân đối với phân khúc này đang có chiều hướng tăng.

Theo báo cáo mới nhất của Savills Việt Nam về tình hình bất động sản (BĐS) tại Tp.HCM, trong khi biệt thự và nhà liền kề hoạt động khá trầm lắng thì lượng giao dịch ở phần khúc đất nền tăng mạnh 31% theo quý và 322% so với cùng kỳ năm trước. Quận 8 là khu vực “khan hiếm” nhất về nguồn cung đất nền sơ cấp, với chỉ 2 dự án gia nhập thị trường trong quý I (cung cấp cho thị trường 300 nền) và hoạt động khả quan nhất, chiếm khoảng 35% tổng lượng giao dịch.
dat nen tphcm, ban dat nen quan 2
Đất nền khu nam đang hút khách hàng

Sự gia tăng đột biến trong giao dịch đất nền đã chỉ ra xu hướng của người mua là muốn tự thi công nhằm có được sự kiểm soát chất lượng xây dựng tốt hơn và giảm thiểu chi phí thi công. Chính sách mới sẽ mở ra cơ hội cho những người đang có nhu cầu mua nhà đất. Người mua có thể tự quyết định tiến độ xây dựng, tự quyết định phương pháp xây dựng và chịu trách nhiệm về chất lượng đồng thời lựa chọn các hình thức xây nhà phù hợp với hoàn cảnh riêng của từng người.
Trái ngược với giai đoạn 2008 - 2010 cung luôn vượt cầu, số dự án đất nền chào bán ra thị trường trong những năm gần đây dần trở nên thưa thớt. Nếu có, sản phẩm ở hạng mục này cũng chỉ tập trung chủ yếu ở các tỉnh thành lân cận Tp.HCM hoặc khu vực ngoại thành như: quận 2, quận 7, quận 9, Thủ Đức, trong khi  ở 12 quận nội thành do diện tích hẹp, mật độ dân số cao nên nguồn cung đất nền sơ cấp đang bị hạn chế.
Ông Phạm Lâm, Tổng giám đốc công ty DKRA phân tích, tại Tp.HCM, sản phẩm đất nền ở thị trường thứ cấp còn khá nhiều, trong khi thị trường sơ cấp thì lại hiếm, người mua và nhà đầu tư đều có tâm lý chuộng dự án mới vì giá bán còn thấp và được chủ đầu tư hỗ trợ về mặt pháp lý, phương thức thanh toán.
"Khách hàng hiện nay có nhiều thông tin để xem xét đâu là khu vực sẽ phát triển về mặt tương lai, giá cả chưa hẳn là điều quan trọng mà là mục đích của người mua: để đầu tư tích lũy hay để ở; và hơn hết là vấn đề pháp lý của dự án tại thời điểm giao dịch, bởi thị trường từng chứng kiến không ít dự án phân lô bán nền cách đây gần chục năm nhưng người mua vẫn chưa có sổ đỏ”, ông Lâm nhấn mạnh.
Tín hiệu tốt từ giao dịch đất nền và xu hướng chuộng đất từ nguồn cung thị trường sơ cấp dễ nhận thấy thông qua hiệu quả tích cực từ các đợt mở bán của những dự án gần đây như  khu đô thị sinh thái Osaka Garden (Quận 8, Tp.HCM), dự án đất nền khu biệt thự ven sông Arista Villas (quận Thủ Đức), Phố thương mại Antigone (thuộc dự án Phước Long Spring Town, quận 9).
Theo tính toán của những người am hiểu bất động sản, đất nền đang ngày càng tiệm cận mức có lợi để mua. Bởi lẽ với nhiều dự án, mức giá để sở hữu một diện tích đất có sổ đỏ chỉ vào khoảng 1,5-2 tỷ đồng, ngang bằng với diện tích nhà chung cư. Trong khi đó, về phương diện đầu tư, đất nền giữ giá tốt hơn so với các căn hộ chung cư.
Đại diện Sacomreal đơn vị phân phối nhiều dự án đất nền tại Tp.HCM cho biết, thị trường đất nền đón nhận tín hiệu giao dịch tốt trong thời gian qua là do nguồn cung sơ cấp từ các dự án mới, vị trí tốt đang khan hiếm, giá đất đã ở mức hợp lý phù hợp với nhu cầu nhà ở thực của người dân. Các dự án có tiện ích nội khu hoàn chỉnh, vị trí tốt, giá bán phù hợp và chủ đầu tư có uy tín thời gian tới sẽ còn được nhiều người quan tâm.
Nói về sức hút của hạng mục đất nền, ông Lê Chí Hiếu, Chủ tịch HĐQT Thu Đuc House chia sẻ, dù thị trường bất động sản nhìn chung còn nhiều khó khăn nhưng tại Tp.HCM, phân khúc đất nền vẫn có giao dịch tốt. Đối với đất nền, nguồn cung thứ cấp còn nhiều nhưng người mua đa phần không có hứng thú với các dự án cũ, tồn kho lâu ngày. Xu hướng tìm kiếm hiện nay chủ yếu là các dự án mới, các nguồn cung từ thị trường sơ cấp với mức giá hợp ly. Đất đai ngày càng khan hiếm mà tâm lý phần đông người Việt vẫn thích đất hơn là chung cư nên đất nền vẫn sẽ có thanh khoản tốt nhất là các dự án mới.
Nguồn batdongsan.com.vn

Vì sao giá nhà thu nhập thấp lại cao hơn nhà thương mại


nha o xa hoi gia cao hon nha thuong mai

Hưởng nhiều chính sách về đất, thuế, vốn nhưng hiện nay nhiều dự án nhà thu nhập thấp (TNT) ở Hà Nội giá lại cao hơn nhà thương mại trên địa bàn thành phố.


Trái ngược với tình trạng giảm giá chung cư thương mại 2 - 3 năm nay vì bất động sản đóng băng, nhà TNT lại tăng giá bất ngờ. Cách đây 2 năm, dự án nhà TNT ở Sài Đồng (Long Biên, Hà Nội) có giá hơn 13 triệu đồng/m2 khiến nhiều người mua nhà băn khoăn vì cùng thời điểm đó, giá nhà thương mại cùng khu vực giảm bằng mức giá này.

Thậm chí dự án Đại Thanh (Thanh Trì, Hà Nội) có giá 10 triệu đồng/m2 (thấp hơn nhà TNT 3 triệu đồng/m2) làm nhiều người mua nhà sẵn sàng thanh lý hợp đồng để mua nhà thương mại.

Hiện, nhiều dự án TNT có giá cao hơn nhà thương mại từ 3 - 6 triệu đồng/m2 (Dự án TNT tại 143 Trần Phú - Hà Đông do Công ty CP Đầu tư xây dựng và phát triển đô thị Sông Đà làm chủ đầu tư có giá tạm tính hơn 16 triệu đồng/m2).


Nếu so sánh vị trí và giá cả của dự án này với một số dự án căn hộ quận 2 khác cùng khu vực có thể nhận thấy nhà TNT không rẻ (cùng khu vực này, dự án chung cư Viện 103 Văn Quán đang được rao bán trên thị trường từ 13,9 - 14,5 triệu đồng/m2)...

Trong khi đó, giá nhà TNT hiện nay mới chỉ tạm tính, phải chờ quyết toán xong mới có giá chính xác. Ông Nguyễn Mạnh Hà, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản lý giải: Mặc dù dự án nhà TNT được nhà nước hỗ trợ, nhưng đất đai của doanh nghiệp. Nhà ở thương mại ở xa, giá rẻ hơn nhà TNT gần trung tâm.

Nhà nước không thu tiền đất, nhưng doanh nghiệp phải đi mua của dân, làm hạ tầng. Ông Hà cũng cho rằng, giá nhà TNT cao hơn nhà thương mại còn do chất lượng và mức độ hoàn thiện ngôi nhà. Nhà TNT được trang bị nội thất, có thang máy, tủ bếp... thì giá bán sẽ cao hơn.

Ông Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, nên bỏ chính sách xây nhà TNT và bỏ từ “nhà thu nhập thấp” do khái niệm chưa rõ ràng. để doanh nghiệp xây nhà giá rẻ rồi cho những gia đình thu nhập thấp vay với lãi suất ưu đãi.

Mở rộng nhiều đối tượng vay gói 30000 tỷ sẽ khó kiểm soát


Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải vừa có ý kiến về đề xuất của Bộ Xây dựng trong việc đề nghị mở rộng đối tượng vay của gói 30.000 tỷ nhằm đẩy nhanh việc giải ngân.

Trong 4 nội dung mà Bộ Xây dựng đề xuất, Phó Thủ tướng cho biết, có hai nội dung Chính phủ có thể tiếp thu và chấp thuận, đó là kéo dài thời hạn vay từ 10 năm lên 15 năm và bổ sung ngân hàng thương mại tham gia cho vay từ gói 30.000 tỷ. Đây là những kiến nghị hợp lý và được các bộ, ngành ủng hộ.

Mở rộng sẽ khó kiểm soát


Tuy nhiên, có hai nội dung còn lại, Phó thủ tướng cho rằng nếu thực hiện sẽ nảy sinh nhiều vướng mắc, tiêu cực.

Cụ thể, đối với kiến nghị mở rộng đối tượng vay vốn “đối với những hộ có khó khăn về nhà ở”, “hợp đồng mua nhà không quá 1,5 tỷ”… của Bộ Xây dựng, Phó thủ tướng, cho rằng nếu mở rộng ra những đối tượng trên sẽ không thể kiểm soát được, lúc đưa ra sẽ hết sức tiêu cực.

Trong khi đó, mục tiêu của Nghị quyết 02 nói rõ là chủ yếu là giải quyết đối tượng nhà ở xã hội, nên cần phải tập trung vào đối tượng này.

Hơn nữa, trong thời gian qua, vướng mắc lớn nhất của chúng ta là không có nguồn cung nhà xã hội. Cho nên những các gia đình được ở nhà xã hội là rất ít.

Còn đối với kiến nghị mở rộng cho “đối tượng là hộ dân đô thị, cán bộ công chức lực lượng vũ trang có khó khăn về nhà ở”, Phó thủ tướng nhìn nhận quy định này cũng không giải thích được rõ ràng, vì hiện có 1,7 triệu người đang có diện tích nhà ở dưới 5m2/người.

“Nếu họ rơi vào nhóm nhà ở cho người nghèo ở nông thôn thì đã có chính sách 167 – nhà ở cho người nghèo nông thôn rồi. Còn nếu ở đô thị có chính sách nhà ở xã hội, nhà thu nhập thấp”, Phó thủ tướng nói.

Ngoài ra, đối với những hộ đồng bào vũng lũ miền Trung thì đã có hai chương trình khác. Các bộ đang bố trí vốn rồi, không nên đưa vào đây sẽ lẫn lộn. Đối với nhà ở xã hội đã ký trước 7/1 cũng không nên đưa vào diện vay gói 30.000 tỷ vì rất dễ nảy sinh tiêu cực về tính pháp lý.

Trước ý kiến cho rằng, gói 30.000 tỷ giải ngân chậm quá, cần phải tiêu thật nhanh, Phó thủ tướng khẳng định: “Giải ngân không phải là mục tiêu. Mục tiêu của gói này là giải quyết được đối tượng nhà ở xã hội, không phải là tiêu thật nhanh những đồng tiền này”.


goi vay 30000 ty

Không cấm dự án mới


Liên quan đến kiến nghị dừng cấp phép dự án nhà ở thương mại trong năm 2014 của Bộ Xây dựng, Phó thủ tướng khẳng định, ý tưởng của việc này là tốt nhằm kiểm soát sự án nhà ở thương mại để không tăng tồn kho bất động sản.

Tuy nhiên, theo Phó thủ tướng, nếu không cấp phép dự án nhà ở thương mại, thì các địa phương có dự án mới đã chuẩn bị xong các khâu, có đủ điều kiện khởi công thì họ cũng sẽ trình lên Chính phủ xin duyệt. “Chúng ta chỉ kiểm soát thôi chứ không cấm, nếu cấm sẽ cứng đơ hết, rất nguy hiểm”.

Ngoài ra, đối với vấn đề nhà cho thuê, Phó thủ tướng cho hay, vừa qua các dự án nhà ở cho thuê vẫn chưa động viên được doanh nghiệp nào tham gia. Tới đây, Bộ Xây dựng phải làm việc với các chủ đầu tư để khuyến khích họ xây nhà cho thuê và chúng ta có thể dùng nguồn vốn từ gói 30.000 tỷ.

Chỉ đạo về nội dung này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu cần phải trao đổi thêm, đặc biệt là việc mở rộng đối tượng vay vốn từ gói 30.000 tỷ.

“Lúc đầu tôi cũng yêu cầu Bộ trưởng Bộ trưởng Bộ Xây dựng giải thích rõ, gói 30.000 tỷ không phải mục tiêu cứu bất động sản, mà ở đây chúng ta đưa ra mục tiêu kép, tức là trong bối cảnh thị trường bất động sản khó khăn thì ta đưa tiền ra để hỗ trợ nhà ở xã hội, nhà cho người thu nhập thấp, qua đó phần nào hỗ trợ thị trường bất động sản”, Thủ tướng nói.

Trước đó, trong tờ trình ngày 22/4, Bộ Xây dựng đã kiến Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số giải pháp về tín dụng nhằm tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, trong đó Bộ đã đề nghị 4 nội dung như đã nêu trên nhằm đẩy nhanh tốc độ giải ngân gói tín dụng 30.000 tỷ hỗ trợ nhà ở. (Theo Vneconomy)

Bong bóng bất động sản lại được thổi phồng

Tuần rồi, câu chuyện biệt thự “cướp khách” chung cư gây xôn xao thị trường, hay ít nhất cũng làm xáo động suy nghĩ của những người đang muốn tìm một mái ấm hoặc có một món tiền chưa biết đầu tư vào đâu.

Đó là câu chuyện diễn ra tại Hà Nội. Cụ thể hơn là tại nhiều gốc cây, cột điện trên các tuyến phố Trần Duy Hưng, Khuất Duy Tiến, Phạm Hùng, Đại lộ Thăng Long… xuất hiện những tờ rơi quảng cáo bán biệt thự rất sốc.
Biệt thự, vốn được mặc định bởi sự sang trọng, nên khi được rao bán  theo kiểu “khoan cắt bê tông” đã là lạ. Nhưng còn gây sốc hơn khi 200 m2 biệt thự chỉ được rao bán với giá 1,6 tỷ đồng!


Nếu chia bình quân, giá trung bình chỉ ở mức 8 triệu đồng/m2, rẻ hơn bất cứ một khu căn hộ chung cư nào tại Hà Nội. Thậm chí, 1,6 tỷ đồng chưa phải là cái giá cuối cùng, người bán còn sẵn sàng “down” giá thêm 200 triệu đồng và khuyến mãi thêm xe đưa đón thăm quan.

Và không chỉ hiện diện ở gốc cây, trên nhiều trang tin BĐS trực tuyến, những dòng rao bán cũng xuất hiện nhan nhản. Thông tin hấp dẫn nhiều người không chỉ bởi giá cả, mà còn là những tiện ích đáng mơ ước của dự án. Từ vị trí “nằm trên mặt đường Đại lộ Thăng Long, cách BigC Thăng Long 10 phút đi xe máy” đến hình ảnh về một “dự án cao cấp với thiết kế sinh thái, không khí trong lành với hệ thống hồ điều hòa và công viên cây xanh, đồi cây, vườn hoa trải dài”…

Toàn những lời quảng bá có cánh, khiến nhiều người tưởng chừng như mơ ước về một căn biệt thự giá rẻ, nằm ở vị trí đẹp của họ đã có thể trở thành hiện thực.

Tất nhiên, cũng có những nghi ngờ về “giá bèo" của các căn biệt thự này. Có người cho rằng, đó chỉ là chiêu câu khách, khi chủ dự án treo biệt thự, bán đất nền. Nhưng nếu có là đất nền ở một khu hạ tầng tốt như vậy thì cái giá 8 triệu đồng/m2 cũng không tệ. Và hầu hết đều nhận định, đây là một động thái cắt lỗ của chủ đầu tư Dự án Khu đô thị Ngôi nhà mới là Tập đoàn Lã Vọng.
Bởi theo số liệu mà Công ty nghiên cứu thị trường Savills vừa công bố, tại thời điểm quý I-2014, thị trường biệt thự, liền kề Hà Nội có tới 128 dự án, cung cấp 42.700 căn. Đồng thời, theo bà Ngô Hương Giang, Quản lý cấp cao bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn của Savills, so với quý trước, giá chào bình quân quý I giảm 3% cho hạng mục biệt thự và 2% đối với hạng mục nhà liền kề.
Có nghĩa là hầu hết chủ đầu tư dự án biệt thự hiện tại vẫn chỉ “thèm một cuộc sống bớt nợ nần”, chứ chưa dám nghĩ đến chuyện lờ lãi!
Vì vậy, nếu Lã Vọng có cắt lỗ và cắt lỗ được cũng là bước đi quyết đoán. Bởi “con gà nhép nằm trong lòng bàn tay còn hơn chú phượng hoàng đậu trên mái nhà” chính là tình cảnh hiện tại của các chủ đầu tư đã từng chìm đắm trong cơn sốt biệt thự triệu đô. Thậm chí, có người còn nửa đùa nửa thật rằng, ngày xưa ông Lã Vọng bên Tàu nhàn tản câu cá, chờ đến năm 80 tuổi mới chọn minh chủ; chứ nay Tập đoàn Lã Vọng chắc khó có thể kiên nhẫn đến thế.
Bởi biết kiên nhẫn đến bao giờ!
Thời thế thị trường đã khác trước và hầu hết chủ đầu tư khi trao đổi với giới truyền thông đều cho rằng, đã qua rồi cái thời kiếm siêu lợi nhuận từ BĐS. Rằng kinh doanh BĐS hiện tại là kinh doanh giá trị thật, dự án thật, hướng đến khách hàng…
Tuy nhiên, nói vậy mà chưa hẳn vậy. Khi thị trường đang được cho là dần ấm lại, người dân đã nhúc nhắc xuống tiền, cũng là lúc một số chủ đầu tư găm hàng chờ lên giá. Lại có những dự án như Hòa Bình Green City dự định tăng 10% giá bán trong đợt ra hàng tiếp theo, Dự án Thăng Long Number One, Dự án Golden West cũng điều chỉnh tăng giá bán trong đợt ra hàng mới đây.
Trên thị trường thứ cấp, hoạt động “thổi giá” còn diễn ra nóng hơn. Mức chênh một vài trăm triệu/căn hộ đang được cho là chuyện thường. Thậm chí, có dự án như Madarin Garden, dân môi giới còn hét mức chênh “khủng” tới 700 - 900 triệu đồng/căn hộ.
Chuyện dự án này còn cắt lỗ, dự án kia đã găm hàng chờ chênh giá cho thấy rằng, “chứng quên” - một căn bệnh trọng của dân BĐS - lại bắt đầu tái phát. Trên thực tế, thanh khoản thị trường, nếu có ổn hơn thì cũng mới chỉ là một cơn “hưng phấn” nhất thời, chứ chưa thể bước vào chu kỳ hồi phục. Nhưng một số chủ đầu tư và các nhà môi giới, nhà đầu tư đã bắt đầu nghĩ đến việc “kiếm thêm” từ túi tiền của người mua nhà, mà dần quên đi lời hứa về những sản phẩm giá trị thực mà họ vừa nói mới đây.
Dường như, những lời hô hào giải cứu BĐS, những cam kết cung vốn lại vô tình trở thành những mồi lửa để đây đó người ta bắt đầu chiêu dụ những chú thiêu thân tội nghiệp vào tròng!?
(Theo ĐTCK)

Nên đặt giá trần với nhà ở xã hội ?

Trước phản ánh của dư luận về giá nhà ở xã hội vẫn cao dù chủ đầu tư được hưởng vô số những ưu đãi của Nhà nước, đại diện Bộ Xây dựng cho rằng, việc khống chế mức trần giá nhà xã hội là không thể.
ong nguyen manh ha
Ông Nguyễn Mạnh hà
Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) Nguyễn Mạnh Hà cho biết, thông thường giá nhà nói chung phụ thuộc vào vị trí. Ngoài ra, còn phụ thuộc vào quy mô công trình, nhà cao hoặc những nơi xử lý nền móng phức tạp...

Nhưng đó là đối với các dự án thương mại, còn với nhà ở xã hội, khi mà nhà nước cho chủ đầu tư hưởng ưu đãi về thuế, tiền sử dụng đất, lãi vay… thì cũng cần phải không chế mức giá bán ra?

Tôi cho rằng khống chế mức giá trần đối với nhà ở xã hội là không phù hợp. Doanh nghiệp làm nhà xã hội cũng phải thu hồi vốn, và Nhà nước đã khống chế lãi định mức 10%. 

Tùy từng điều kiện, tùy từng loại nhà mà có giá thành xây dựng khác nhau. Còn khống chế nhà ở xã hội chỉ được phép bán 8 - 10 triệu đồng mỗi m2 thì không phù hợp. 

Chúng ta không thể áp một mức giá cố định, mà chỉ nên khống chế trên cơ sở đưa ra mức lãi định mức của doanh nghiệp mà thôi.
Một đại diện của Vinaconex mới đây cho rằng, giá nhà xã hội cao là do phải mất chi phí khá lớn cho khâu lập thiết kế, thẩm định, trong khi Bộ Xây dựng lại có sẵn mẫu. Tại sao không cung cấp cho các doanh nghiệp để giảm giá nhà?

Thực ra mô hình nhà ở xã hội đã có, còn tiêu chuẩn thiết kế quy định nhà ở xã hội có diện tích từ 30 - 70 m2 mỗi căn. Hiện nay, Bộ Xây dựng đã mở rộng ra nhà xã hội có cả thấp tầng, khu đô thị nhỏ hoặc những vùng xa chứ không khống chế cụ thể xây 5, 7 hay 15 tầng.
Nhà xã hội quy mô thế nào còn phụ thuộc quy hoạch của từng vùng đất, do vậy Nhà nước chỉ quy định mức diện tích tối thiểu và tối đa của căn hộ, chứ không thể khống chế bao nhiêu phòng hay bao nhiêu tầng.

Người dân hiện tỏ ra khá bức xúc khi giá nhà ở xã hội công bố ban đầu đã khá cao, song một số chủ đầu tư lại còn khẳng định “đó mới chỉ là tạm tính”. Cơ quan quản lý có giám sát thực tế này?
Các suất đầu tư để được vay vốn phải có dự toán và quyết toán, thông qua sổ sách, việc đầu tư kinh doanh không như ra ngoài chợ mua một mớ rau. Khi chủ đầu tư bắt đầu bán căn hộ, dự án mới chỉ xây xong móng. 

Có công trình, để xây xong phải mất hai năm. Khi bắt đầu bán thì có cả yếu tố trượt giá. Do vậy, giá khi bán mới chỉ là tạm tính. Khi quyết toán xong mới là giá hiện thực.

Vậy sắp tới, Bộ Xây dựng sẽ có động thái gì để người dân có thể tiếp cận nhà ở xã hội một cách đúng nghĩa nhưng cũng tránh được tâm lý ỷ lại?

Tôi phải khẳng định rằng, việc phát triển nhà ở xã hội phải đảm bảo một trong những nguyên tắc cơ bản là nhà nước, xã hội và người dân cùng tham gia. Do vậy, Nhà nước có chính sách tạo điều kiện và hỗ trợ một phần các khoản như tiền sử dụng đất hoặc là hỗ trợ tín dụng, vay vốn ưu đãi cho những người mua nhà hoặc chủ đầu tư. Nhưng chủ yếu vẫn là người dân cần cố gắng tiết kiệm tạo thêm thu nhập, làm sao để trả lại được tiền vay cũng như tạo lập nhà ở cho mình.

Khung pháp lý phát triển nhà ở xã hội cơ bản đã được hoàn thành, đặc biệt là chiến lược nhà ở quốc gia đến năm 2020 đã được phê duyệt. Ngoài ra còn có Nghị định 188 về quản lý và phát triển nhà ở xã hội…
Sắp tới, Bộ Xây dựng sẽ phải khảo sát nhu cầu thực về nhà ở của các địa phương cho từng loại đối tượng để có kế hoạch triển khai cụ thể. 
 
Tùy từng loại đối tượng chúng ta sẽ có những mô hình thích hợp để phát triển nhà ở xã hội, phục vụ cho các đối tượng đó.
 

Dòng vốn đang chảy vào thị trường bất động sản

Cùng với chứng khoán, một dòng vốn lớn đang chảy mạnh vào thị trường bất động sản. Dòng vốn vào bất động sản không chỉ gián tiếp qua việc gom cổ phiếu bất động sản đang niêm yết, mà trên thị trường thực tế, nhiều khách hàng cũng đã quyết định xuống tiền.

Bất động sản thu hút vốn nhàn rỗi

Ghi nhận của PV từ các doanh nghiệp địa ốc có dự án mở bán từ đầu tháng 3 đến nay cho thấy, hầu hết các dự án đều có kết quả bán hàng khá tốt.

Ông Đoàn Chí Thanh, Tổng giám đốc Công ty Địa ốc Hoàng Anh Sài Gòn, đơn vị phân phối độc quyền Dự án căn hộ Hưng Ngân Garden tại quận 12, Tp.HCM cho biết, chỉ sau gần 2 tuần công bố mở bán, dự án đã thu hút hàng trăm lượt khách hàng tham quan và đến nay, hơn 100 sản phẩm của giai đoạn 1 đã chính thức được khách hàng đăng ký mua.

“Yếu tố để khách hàng quan tâm nhiều đến Dự án Hưng Ngân là Dự án có diện tích căn hộ nhỏ, giá hợp lý. Thêm vào đó, khách hàng mua căn hộ Dự án được hỗ trợ vay vốn từ gói 30.000 tỷ đồng, cùng với chính sách thanh toán linh hoạt, chỉ cần thanh toán 5 triệu đồng/tháng là mua được nhà”, ông Thanh nói và cho biết, qua khảo sát cho thấy, khách hàng mua sản phẩm hiện nay không chỉ có nhu cầu để ở, mà còn để đầu tư, tích lũy tài sản.

Tại Dự án Hoàng Anh Thanh Bình (quận 7, Tp.HCM), theo ông Lê Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty Thanh Bình, chủ đầu tư dự án, sau 3 tuần chính thức mở bán, đến nay đã có 40% trong số 400 căn hộ của block B mở bán được khách hàng mua, trong đó, toàn bộ căn hộ có diện tích từ 80 m2 trở xuống đã được bán hết.

“Khách hàng vẫn rất thận trọng trong quyết định mua nhà, nhưng thị trường tốt lên thấy rõ. Có một thực tế, nếu như năm ngoái, khách hàng chủ yếu mua nhà để ở, thì hiện tại, nhiều người mua để cho thuê”, ông Hùng lý giải.

Kế bên, Dự án Him Lam Riverside do Công ty Him Lam làm chủ đầu tư cũng có kết quả bán hàng khá tốt. Theo đại diện của công ty này, khách hàng mua sản phẩm dự án đang nhắm vào mục đích cho thuê lại, bởi đây là dự án đã hoàn thành, có giá cho thuê 24 triệu đồng/tháng, trong khi mua căn hộ, khách hàng chỉ cần thanh toán 16 triệu đồng/tháng.
tien dang chay vao bds


Tương tự, theo ghi nhận tại nhiều dự án khác được mở bán từ đầu tháng 3 đến nay, như Dự án đất nền Khu biệt thự ven sông Arista Villas, quận Thủ Đức của Công ty Địa ốc Sài Gòn Thương Tín; Dự án Sunny Plaza, Đại lộ Phạm Văn Đồng, quận Gò Vấp của Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn (CNS) và CTCP Bất động sản Sài Gòn Đông Dương (CNS Land); Dự án Mega Residences ở quận 9 của Công y Khang Điền; Dự án Lexington Residence tại quận 2 của Công ty Novaland… đều có kết quả bán hàng khá tốt.

Niềm tin đang trở lại

Dù chưa thực sự hoàn toàn khởi sắc, song theo nhận định của hầu hết giới chuyên môn, thị trường bất động sản đang từng bước phục hồi và đi vào chu kỳ phát triển ổn định, bền vững.

Theo ông Bùi Cao Nhật Quân, Phó Chủ tịch Tập đoàn Novaland, nhìn chung, thị trường bất động sản vẫn còn đang trong giai đoạn tiếp tục sàng lọc, song những dự án nào được đầu tư bài bản, có giá trị vẫn luôn thành công, vì nhu cầu nhà ở vẫn rất lớn. Với nhìn nhận này, ngay từ đầu năm nay, Novaland đã mạnh dạn mua lại 3 dự án của các doanh nghiệp khó khăn để đầu tư phát triển.

Ông Lê Hùng, Chủ tịch HĐQT CTCP Đầu tư An Phú (doanh nghiệp được thành lập để xử lý khối tài sản bất động sản của Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai - HAGL) cho rằng, thị trường bất động sản vẫn đang có nhiều cơ hội phát triển. Sau đợt tái cấu trúc của HAGL, có nhiều người nói HAGL tháo chạy khỏi thị trường bất động sản Việt Nam, nhưng điều này không chính xác. Nói đúng ra, HAGL chưa triển khai dự án mới, mà chỉ tập trung hoàn thiện những dự án dở dang.

“Hiện nay, chúng tôi chỉ tập trung vào những dự án khả thi về đầu ra, vừa làm, vừa thăm dò thị trường và sẵn sàng bơm vốn để phát triển các dự án mới khi thị trường có cơ hội”, ông Hùng nói và cho biết, hiện Công ty An Phú có hơn 10 dự án ở Tp.HCM với quỹ đất hàng chục héc-ta, tổng mức đầu tư hàng ngàn tỷ đồng. Hầu hết những dự án này sẽ từng bước được triển khai trong thời gian tới.

Còn theo ông Lương Trí Thìn, Chủ tịch Tập đoàn Đất Xanh, thị trường bất động sản Tp.HCM vẫn luôn có nhiều cơ hội. Năm nay có thể thị trường còn khó khăn, nhưng mức độ khó khăn sẽ giảm 60 - 70% so với năm ngoái và sẽ từng bước phục hồi, phát triển những năm kế tiếp. Đất Xanh đang chuẩn bị nguồn vốn lớn để đầu tư vào các dự án bất động sản có quy mô theo mô hình khu đô thị khép kín, có diện tích từ 10 - 20 héc-ta. Cụ thể, trong năm 2014, Đất Xanh sẽ khởi công một dự án theo mô hình này với tên gọi Đất Xanh City. 
(Theo TCTC)

Kinh doanh bất động sản: Kẻ ra - người vào

CafeLand - Trong khi các ông lớn trong ngành bất động sản lao đao đi tìm hướng kinh doanh mới để duy trì sự sống và thoát khỏi “vũng lầy” nợ nần thì vẫn có những ông lớn ngoài ngành chen chân vào xí phần miếng bánh nhà đất hiện nay. 

Có thể nói thời gian qua ông lớn trong ngành bất động sản phải tìm kiếm nghề tay trái nhằm tìm hướng đi mới và chia sẻ một phần khó khăn khi bất động sản đóng băng. Phải kể đến gần đây nhất là công ty Kinh Bắc Công ty của ông Đặng Thành Tâm đăng ký sản xuất CD VCD, sách điện tử trong điều lệ công ty được thông qua tháng 6/2013. Từ trước tới nay Kinh Bắc được biết đến chủ yếu ở lĩnh vực xây dựng khu công nghiệp, nhà ở. Kinh tế khó khăn đến mức Đặng Thành Tâm phải thốt lên rằng: Đã có lúc muốn kết thúc tất cả bằng cái chết.
Sau bao biến cố và khó khăn, Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC) do ông Đặng Thành Tâm làm Chủ tịch HĐQT đã có lãi trở lại, cổ phiếu liên tục tăng giá. Năm 2013, công ty Kinh Bắc đã ký được hợp đồng cho thuê đất, nhà xưởng với nhiều doanh nghiệp, đưa mức lãi lên hơn 80 tỷ đồng, cải thiện mạnh so với mức lỗ hơn 480 tỷ đồng năm trước.
Công ty Bất động sản Phát Đạt chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực bất động sản nhưng công ty Phát Đạt vẫn muốn vươn “vòi bạch tuộc” của mình ra các ngành khác như. Cụ thể, công ty đăng ký chăn nuôi gia cầm, trồng cây ăn quả, cao su, cà phê, buôn bán tre nứa, gỗ cây… Đặc biệt, có ngành săn bắt, đánh bẫy và hoạt động dịch vụ liên quan. Năm 2013, bất động sản Phát Đạt vượt chỉ tiêu lợi nhuận đề ra, đạt 3,9 tỷ đồng, sau khi hội đồng quản trị quyết định điều chỉnh vào phút cuối. Trước đó, đầu năm 2013 Phát Đạt đặt mục tiêu doanh thu 303 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 36 tỷ đồng, nhưng cuối năm điều chỉnh về còn 40 tỷ đồng doanh thu và 3 tỷ đồng lợi nhuận.
Hoàng Anh Gia Lai đã trở thành một tập đoàn đa ngành vốn điều lệ gần 7.200 tỷ đồng, kinh doanh từ bất động sản, cao su, mía đường, thủy điện đến bóng đá. Song, sẽ ít ai ngờ rằng, trong điều lệ của công ty thông qua tháng 4/2013, ca nhạc tạp kỹ cũng được ghi nhận là lĩnh vực kinh doanh của Hoàng Anh Gia Lai.
Mặc dù không bị thu lỗ khi kinh doanh bất động sản nhưng để cứu vãn Nhà Thủ Đức thoát khỏi tình cảnh sụt giảm lợi nhuận, ngoài kinh doanh bất động sản thì Nhà Thủ Đức còn tham gia kinh doanh nông sản, phân bón. Theo báo cáo tài chính, doanh thu từ kinh doanh bất động sản đầu tư của Nhà Thủ Đức trong năm 2013 chỉ đạt 1,94 tỷ đồng, còn lại 447 tỷ đồng của công ty chủ yếu từ hoạt dịch vụ và bán hàng.
Mặc dù các ông lớn trong ngành bất động sản đang tìm cách rút dần vốn để đầu tư vào các ngành khác, thì không ít công ty mới nhảy vào thị trường bất động sản. Phải kể đến như Công ty Cổ phần Lắp Máy tại phường Phú Thượng, Công ty Cổ phần Chế biến sản phẩm chăn nuôi Hà Nội, Công ty Phát triển du lịch Long Biên, đại gia bảo hiểm PVI Hodings và Ô tô Trường Hải. Ô tô Trường Hải tham gia vào lĩnh vực bất động sản khi đầu tư vào dự án khu dân cư Đại Quang Minh ở khu đô thị mới Thủ Thiêm với cái tên Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh. 

Liệu câu nói nổi tiếng của tỷ  phú Warrent Buffet: “Hãy biết sợ khi người khác đang tham lam và tham lam khi mọi người đang sợ hãi" có giúp các doanh nghiệp đầu tư ngoài ngành như bảo hiểm PVI Hodings hay ôtô Trường Hải tạo nên cú hích lớn trên thị trường bất động sản hay đi theo vết xe đổ của đậu phộng Tân Tân, Tập đoàn Mai Linh.



Lãi suất đồng loạt giảm từ ngày 18/3

Cùng với lãi suất huy động, Ngân hàng Nhà nước chiều nay công bố giảm một loạt các lãi suất điều hành khác từ ngày 18/3.

Theo quyết định công bố tại cuộc họp báo chiều 17/3, từ ngày mai 18/3, lãi suất tiết kiệm VND kỳ hạn từ một đến dưới 6 tháng giảm từ 7% xuống 6% một năm. Lãi suất huy động tối đa bằng USD cũng giảm từ 1,25% xuống 1% một năm.

pho thong doc ngan hang
Phó Thống đốc Nguyễn Đồng Tiến

Một loạt các mức lãi suất điều hành khác cũng được điều chỉnh cùng thời điểm: Tái cấp vốn giảm từ 7% một năm xuống 6,5%. Lãi suất chiết khấu từ 5% còn 4,5% một năm. Lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn của Ngân hàng Nhà nước với các nhà băng từ 8% được điều chỉnh xuống 7,5% một năm. Lãi suất trên OMO theo đại diện Ngân hàng Nhà nước cũng giảm từ 5,5% xuống 5% một năm.

Trần lãi suất huy động đối với một số lĩnh vực ưu tiên cũng giảm một điểm phần trăm. Theo đó, các khoản vay nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, ứng dụng công nghệ cao được giảm lãi suất từ 9% xuống 8% một năm.

Trao đổi với báo chí, bà Nguyễn Thị Hồng, Vụ trưởng Vụ Chính sách Tiền tệ Ngân hàng Nhà nước cho biết, việc giảm đồng bộ các mức lãi suất điều hành cũng như lãi suất cho vay ngắn hạn ưu tiên cho thấy sự đồng bộ cũng như thực hiện theo Nghị quyết của Chính phủ tại phiên họp thường kỳ tháng 2.

Chủ trì cuộc họp báo lần này, Phó thống đốc Nguyễn Đồng Tiến cho rằng, giảm lãi suất huy động sẽ là cơ sở để giảm lãi suất cho vay. Theo ông, với mức giảm lần này, khả năng huy động vốn của các tổ chức tín dụng sẽ không bị ảnh hưởng. Số dư tiền gửi tại các nhà băng vẫn gia tăng từ sau Tết, ngay cả thời điểm gần đây, các ngân hàng thương mại liên tục hạ lãi suất huy động. "Trong bối cảnh hiện nay, việc gửi tiền vào ngân hàng theo tôi vẫn là kênh an toàn và hiệu quả nhất. Tôi tin xu hướng này vẫn được xã hội chấp nhận", ông Tiến nói. 

Với kỳ hạn dài từ 6 tháng trở lên, ngân hàng và người gửi tiền vẫn được tự do thỏa thuận mức lãi suất huy động. Tuy nhiên, điều này khiến nhiều ý kiến lo ngại mặt bằng lãi suất cho vay sản xuất kinh doanh (chủ yếu trung và dài hạn) của doanh nghiệp khó được hưởng lợi từ quyết định này. Trả lời VnExpress.net về lo ngại trên, Phó Thống đốc Nguyễn Đồng Tiến cho biết, đến nay Ngân hàng Nhà nước không quy định trần lãi suất cho vay mà dành quyền chủ động cho các ngân hàng. "Tuy nhiên, lãi suất ngắn hạn sẽ có mối liên quan trực tiếp đến dài hạn và tôi tin lãi suất cho vay dài hạn sẽ có chiều hướng giảm", ông Tiến nhận định.

Thông tin thêm về các khoản vay còn chịu lãi suất cao trên 15%, đại diện Vụ Chính sách tiền tệ cho biết hiện chỉ có tỷ trọng khoảng 5,6% dư nợ toàn ngành.
Đây là lần đầu tiên trần lãi suất huy động giảm trong năm 2014. Năm 2013, Ngân hàng Nhà nước có 2 đợt điều chỉnh giảm lãi suất tiết kiệm, từ 8% về 7% một năm.

Giá nhà ở xã hội cao thì đừng mua !

Trao đổi về vấn đề giá nhà ở xã hội (NOXH) vẫn còn quá cao, Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam thẳng thắn: "Có nơi chỉ bán 8,7 triệu đồng/m2, có nơi bán giá 11-12 triệu đồng/m2, người dân được quyền lựa chọn mua, không ai bắt phải mua chỗ này, chỗ kia. Nếu giá NOXH cao quá thì người dân không mua nữa, đi mua nhà ở thương mại".

Theo khảo sát của PV, giá bán nhà ở xã hội (NOXH) những dự án gần đây trên thị trường Hà Nội đang đắt dần lên, đắt ngang ngửa với một số dự án nhà ở thương mại.
Đơn cử, dự án NOXH tại 143 Trần Phú (Hà Đông) do Công ty CP Đầu tư xây dựng và phát triển đô thị Sông Đà – SDU (thuộc Tổng Cty Sông Đà) làm chủ đầu tư, dự án NOXH tại 30 Phạm Văn Đồng (Cầu Giấy) do Cty CP Đầu tư xây dựng và thương mại dịch vụ Bắc Hà làm chủ đầu tư… đều có giá tạm tính ở mức 14,8 – 14,9 triệu đồng/m2.
Trong khi đó, hiện nay trên thị trường có khá nhiều dự án nhà ở thương mại chào bán với giá tương đương, thậm chí có dự án giá còn thấp hơn cả giá bán NOXH.
Đấy là chưa kể đến việc giá NOXH mới chỉ là giá tạm tính, phải chờ quyết toán xong mới có giá chính xác. Chẳng may, quá trình xây dựng mất khoảng 2 năm, có thể lâu hơn mà chi phí xây dựng bị trượt giá thì rất có thể còn phải nộp thêm cho chủ đầu tư thì khó có thể nói giá NOXH là rẻ (?!)
gia ban nha o xa hoi
Giá nhà ở xã hội cao gần bằng nhà thương mại
PV đem vấn đề thắc mắc giá bán NOXH hiện đang đắt ngang giá bán nhà ở thương mại hỏi Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam, ông thẳng thắn nói: “Có nơi chỉ bán 8,7 triệu đồng/m2, có nơi bán giá 11-12 triệu đồng/m2, người dân được quyền lựa chọn mua, không ai bắt phải mua chỗ này, chỗ kia. Nếu giá NOXH cao quá thì người dân không mua nữa, đi mua nhà ở thương mại”.
Vị Thứ trưởng phân tích thêm: Mặc dù dự án NOXH được nhà nước hỗ trợ nhưng đất đai là của doanh nghiệp. Nhà ở tùy thuộc rất nhiều vào vị trí. Nhà ở thương mại ở xa thì giá còn rẻ hơn NOXH mà ở gần trung tâm. Đất ở gần giá rất đắt, Nhà nước không thu tiền đất nhưng doanh nghiệp phải đi mua của dân, phải làm hạ tầng nên doanh nghiệp mua đất với giá đắt, hạ tầng tốt thì giá cao.
“Bản thân doanh nghiệp làm NOXH phải cạnh tranh với nhau và còn phải cạnh tranh với cả phân khúc nhà ở thương mại. Giá bán là giá thị trường, Nhà nước không kiểm tra mức trần mà chỉ kiểm soát lợi nhuận, chủ đầu tư chỉ được lãi tối đa là 10%. Chính thời gian vừa qua, NOXH ra thị trường làm cho giá nhà thương mại cũng bị kéo xuống. Đây là tác động rất tốt”, ông Nam nói.

Cũng liên quan vấn đề giá bán NOXH, có ý kiến cần quy định mức giá cả cho các dự án nhà ở xã hội hay cung cấp các khối nhà ở xã hội theo mẫu để các doanh nghiệp tiện làm, tiện quyết toán, ông Nguyễn Mạnh Hà, Cục trưởng Cục quản lý Nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho rằng, tùy từng điều kiện, loại nhà xây dựng có giá thành khác nhau thì sẽ có giá bán khác nhau.
"Đã có quy định chỉ cho phép chủ đầu tư lãi 10%, như thế cũng là khống chế giá thành cho nhà ở xã hội, chứ không thể quy định họ phải bán 8 triệu hay 10 triệu đồng/m2, có những nơi sẽ phải xử lý nền móng phức tạp thì tốn kém, giá sẽ tăng. Không thể khống chế mức giá cố định mà chỉ có thể khống chế trên cơ sở lãi định mức của doanh nghiệp mà thôi" - ông Hà phân tích.
Liệu trong cùng một dự án NOXH, giá bán các căn hộ có được áp dụng giá cao hơn đối với những căn góc, căn có hướng đẹp… như dự án nhà ở thương mại? Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam cho hay: Đối với dự án NOXH cũng được áp dụng phương thức bán đó.
“Công bằng mà nói, hàng hóa ở một dự án trông thế thôi nhưng khác nhau, những căn góc, căn đầu hồi có nhiều cửa sổ hay vị trí, hướng nam đẹp hơn, gió mát hơn… ai mua được sản phẩm tốt hơn về nguyên lý sẽ phải trả nhiều tiền hơn. Cho nên, những căn góc hay ở tầng này, tầng kia có hướng nhìn ra hồ nước, ra vườn hoa phải đắt hơn những căn hướng Tây… là điều hết sức bình thường!”, ông Nam nói.
Thực tế cho thấy, để có thể mua được một căn NOXH, người mua sẽ phải bước qua cửa ải đầu tiên đó là hoàn tất được mọi thủ tục để chứng minh đủ điều kiện được mua nhà. Với những người cần vay vốn từ gói hỗ trợ của Nhà nước sẽ phải làm thêm nhiều thủ tục khác để chứng minh khả năng trả nợ.... Không chỉ vậy, sau khi mua được nhà, nếu muốn chuyển đổi, người mua nhà phải chờ sau 5 năm. Như vây, nếu giá NOXH quá cao, cùng với “mớ” rào cản phức tạp đó thì về lâu dài, loại nhà này có lẽ lại không chiếm ưu thế hơn khi giá nhà ở thương mại đua nhau giảm giá để cạnh tranh.

Mua bán bất động sản qua sàn là tốt nhất

Trong khi các chuyên gia kinh tế, lập pháp cho rằng, thị trường bất động sản khi sốt nóng, lúc sốt lạnh, thậm chí hiện tượng lừa đảo người dân diễn ra không hiếm có nguyên nhân chủ yếu là do sàn giao dịch BĐS thao túng, thì Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng lại cho rằng, mua bán, giao dịch BĐS qua sàn là tốt nhất, vấn đề là xác định đúng vai trò, không thể trao cho sàn BĐS quá nhiều quyền năng. 

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng thừa nhận, Luật Kinh doanh BĐS hiện hành quy định tổ chức, cá nhân khi bán, cho thuê, cho thuê mua BĐS bắt buộc phải thông qua sàn giao dịch đã làm tăng thêm tổ chức kinh doanh dịch vụ trung gian, tăng thêm thủ tục, thêm chi phí và góp phần đẩy giá, tạo giao dịch ảo, không đạt được mục đích tạo nơi giao dịch để đảm bảo tính công khai, minh bạch cho thị trường BĐS.

Quy định này, theo ông Dũng, đã làm hạn chế quyền tự chủ trong kinh doanh của doanh nghiệp, chủ đầu tư BĐS. Hơn nữa việc quy định bắt buộc giao dịch BĐS phải thông qua sàn là không phù hợp, không hiệu quả khi mà BĐS “trầm lắng”, chủ đầu tư đã giảm giá, khuyến mại, chào bán rầm rộ, công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng mà vẫn không bán được hàng, các sàn gần như không có giao dịch, nhiều sàn đã phải đóng cửa…

“Do vậy, việc bắt buộc giao dịch BĐS phải thông qua sàn là chưa phù hợp với tình hình thực tế của nước ta. Mặt khác, theo kinh nghiệm quốc tế thì không nước nào quy định bắt buộc tổ chức, cá nhân phải bán, cho thuê, cho thuê mua BĐS thông qua sàn giao dịch, mà chủ yếu thực hiện thông qua môi giới, luật sư”, ông Dũng kết luận.

Để đảm bảo yêu cầu công khai, minh bạch của thị trường, của các giao dịch, theo ông Dũng có nhiều biện pháp khác đơn giản và hiệu quả hơn như quy định đối với một số loại BĐS mà Nhà nước cần kiểm soát thì trước khi bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, chấp thuận đủ điều kiện thì mới được phép bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua.

Cho ý kiến vào Dự thảo Luật Kinh doanh BĐS sửa đổi tại Phiên họp thứ 26 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào sáng nay, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu và nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng tình với việc không bắt buộc giao dịch BĐS phải thông qua sàn.

“Khi thảo luận về vấn đề này, nhiều thành viên của Ủy ban Kinh tế và các chuyên gia được tham vấn ý kiến tán thành không cần thiết việc bắt buộc giao dịch thông qua sàn giao dịch BĐS. Bởi quy định bắt buộc giao dịch qua sàn chỉ làm tăng thêm tổ chức kinh doanh dịch vụ trung gian, tăng thêm thủ tục, chi phí của người dân, giảm lợi nhuận của doanh nghiệp kinh doanh BĐS vì không bán được hàng trực tiếp cho người tiêu dùng”, ông Giàu phát biểu.

Việc không bắt buộc phải giao dịch thông qua sàn, theo ông Giàu, có thực tế là doanh nghiệp kinh doanh BĐS hoàn toàn có thể quảng cáo, chào hàng, bán trực tiếp cho khách hàng mà không cần phải thông qua bất cứ khâu trung gian nào.

“Việc lựa chọn giao dịch qua sàn hay không nên để doanh nghiệp và khách hàng quyết định”, ông Giàu đề xuất.

giao dich bat dong san qua san la tot nhat

Đồng tình với việc không bắt buộc phải giao dịch BĐS qua sàn, song theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, giao dịch qua sàn là tốt nhất và phải có chính sách phát triển sàn giao dịch BĐS.

Theo Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng, BĐS cũng là một loại hàng hóa, hàng hóa giao dịch qua sàn là sự phát triển bậc cao của kinh tế thị trường. Trên thế giới, rất nhiều sàn giao dịch được thành lập và hoạt động rất hiệu quả như sàn giao dịch chứng khoán, sàn giao dịch hàng hóa, sàn giao dịch vàng bạc và kim loại quý. 

Nhiều loại hàng hóa như cà phê, xăng dầu, sắt thép… cũng đều được giao dịch qua sàn.
“Chỉ có giao dịch qua sàn mới bảo đảm công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng của cả chủ đầu tư và khách hàng vì hàng hóa giao dịch trên sàn đã được thẩm định, thẩm tra về chất lượng”, Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng phát biểu.

Theo Dự thảo Luật Kinh doanh BĐS sửa đổi, sàn giao dịch BĐS thực hiện việc giao dịch mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, cho thuê mua và cung cấp dịch vụ liên quan đến BĐS như môi giới, thẩm định giá, tư vấn BĐS; quảng cáo, đấu giá, quản lý BĐS.

Quy định này, theo Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng là không phù hợp. “Sàn giao dịch chỉ là nơi để khách hàng và tổ chức, cá nhân có nhu cầu bán hàng gặp gỡ, trao đổi, thảo luận. Sàn giao dịch chỉ chịu trách nhiệm về tính pháp lý của hàng hóa, chất lượng của hàng hóa, quyết định ai trúng đấu giá và thực hiện chuyển quyền sở hữu đối với các giao dịch thành công để hưởng phí của khách hàng và chủ hàng, còn mua bán với giá nào là do 2 bên tự quyết định”, Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng phân tích.

“Môi giới BĐS phải giao cho công ty môi giới thực hiện. Thẩm định giá thị trường BĐS đã có công ty cung cấp dịch vụ thẩm định giá đảm trách. Tư vấn BĐS, quảng cáo BĐS cũng phải giao cho các công ty chuyên cung cấp các dịch vụ này thực hiện chứ không nên để sàn BĐS “ôm” hết các dịch vụ này. Tình trạng sàn giao dịch BĐS góp phần đẩy giá, tạo giao dịch ảo, không đạt được mục đích tạo nơi giao dịch để đảm bảo tính công khai, minh bạch cho thị trường BĐS có nguyên nhân chính là Luật Kinh doanh BĐS trao cho sàn BĐS quán nhiều “quyền năng”, trong khi sàn thực chất chỉ là cái nhà để những người có nhu cầu mua, bán gặp gỡ, thảo luận và mua bán với nhau”, Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng phát biểu.

Cách tính diện tích nào đi nữa thì giá căn hộ cũng sẽ không thay đổi

Dư luận đã đề cập đến một điểm gây tranh cãi trong Thông tư 16. Đó là quy định có thể chọn một trong hai cách tính: theo tim tường hoặc thông thủy. Sau giới khách hàng, đến lượt các chủ đầu tư bất động sản lên tiếng trước dư luận cho rằng họ đã lợi dụng kẽ hở trong Thông 16 để “ăn chặn”... 

Cuối tháng 2 vừa qua, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 03/2014 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư 16/2010 về cách tính diện tích căn hộ. 

Theo đó, diện tích căn hộ sẽ được tính theo kích thước thông thủy mà không tính tường bao ngôi nhà, tường phân chia các căn hộ, diện tích sàn có cột, hộp kỹ thuật nằm bên trong căn nhà.

Sau khi Thông tư 03 được ban hành, dư luận đã đề cập đến một điểm gây tranh cãi trong Thông tư 16. Đó là quy định có thể chọn một trong hai cách tính: theo tim tường hoặc thông thủy. 

Nhiều khách hàng cho rằng, các chủ đầu tư đã lợi dụng kẽ hở này để “ăn chặn” hàng chục đến hàng trăm triệu đồng/căn hộ.

Các chủ đầu tư bất động sản nói sao trước những ý kiến này?

“Doanh nghiệp phải làm theo quy định”

“Dù tính theo cách nào, tổng giá bán căn hộ cũng không đổi”, ông Nguyễn Sỹ Hoàn, Chánh Văn phòng Tập đoàn Nam Cường khẳng định.

“Nếu tính diện tích sàn căn hộ theo tim tường thì đơn giá bán một m2 sàn căn hộ sẽ giảm xuống. Ngược lại, tính diện tích sàn căn hộ theo kích thước thông thủy thì đơn giá bán một m2 sàn căn hộ sẽ tăng lên. Dù tính cách nào, tổng giá bán căn hộ cũng không đổi”, ông phân tích và nhấn mạnh, quan điểm cho rằng cách tính theo tim tường có lợi cho chủ đầu tư là không hẳn chính xác.

cach tinh dien tich can ho moi

Giám đốc sàn giao dịch bất động sản Info (Ocean Group), ông Nguyễn Hoàng Nam thì nhìn nhận, đơn giá bán căn hộ được tính dựa trên nhiều yếu tố như: tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng, các chi phí khác. “Vì vậy, mỗi cách tính sẽ theo đơn giá khác nhau, nhưng nhân lên thì vẫn cho ra một kết quả”, ông nói.
Đây cũng là quan điểm được Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam bảo vệ trong cuộc họp báo thường kỳ Chính phủ ngày 28/2 vừa qua. Theo đó, mức giá cấu thành mỗi sản phẩm đã được tính đủ các yếu tố đầu vào, nên dù tính theo cách nào cũng chỉ ra một kết quả.
Một điểm đáng chú ý trong Thông tư 03 là nội dung: các hợp đồng mua chung cư trước ngày thông tư này có hiệu lực thi hành (ngày 8/4) sẽ không được hồi tố. Vì vậy, với những hợp đồng đã ký trước ngày 8/4 ghi rõ cách tính tim tường thì cả hai bên sẽ vẫn tuân theo hợp đồng đã ký. Với những hợp đồng ký trước ngày 8/4 nhưng không ghi cách tính, chủ đầu tư sẽ ngồi lại với khách hàng để thương lượng.
Chính vì vậy, ông Nguyễn Sỹ Hoàn cho biết, Nam Cường đang soạn thảo mẫu hợp đồng mới cho giai đoạn sau 8/4.
“Doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện theo văn bản pháp luật quy định. Nhà quản lý ra thông tư như thế nào thì doanh nghiệp buộc phải làm theo thông tư đấy”, ông nói.
Đại diện chủ đầu tư dự án Star City (Lê Văn Lương) đang bán hiện nay cũng cho biết, những hợp đồng mua căn hộ tại dự án này đã ký trước 8/4 thì sẽ giữ nguyên mức giá và cách tính. Còn đối với những hợp đồng sau 8/4, đơn giá sẽ thay đổi, tăng hơn so với mức giá đã ký theo tim tường.

Chiêu thức tâm lý

Lý giải về việc phần lớn các chủ đầu tư chọn cách tính theo tim tường, thay vì thông thủy, ông Nguyễn Sỹ Hoàn nói rằng vì cách này đơn giản và thuận cho công tác bàn giao hơn.

“Trước đây, khi làm hợp đồng với người dân, chính chủ đầu tư cũng không để ý tới cách tính diện tích căn hộ. Việc chọn các tính tim tường đơn giản là vì đo đạc dễ, bàn giao dễ. Nếu tính theo thông thủy, khi bàn giao nhà khách hàng sẽ phải đo tường, xem trát dày hay trát mỏng, rất mất công….”, ông nói.

“Giai đoạn thị trường “sốt” nóng, vì vậy cứ có căn hộ là làm hợp đồng và khách hàng cũng ký luôn. Bây giờ thị trường đi xuống, mọi người mới bắt đầu để ý và suy nghĩ về cách tính này”.
Cũng từ góc nhìn của một chủ đầu tư, ông Phạm Thanh Hưng, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Thế Kỷ nói, việc nhiều chủ đầu tư lựa chọn phương thức tính giá theo tim tường, thay vì thông thủy thực chất là một “chiêu thức tâm lý”.

“Nếu tính theo thông thủy đơn giá mỗi m2 sẽ tăng lên, vì vậy khách hàng sẽ có cảm giác mua giá cao hơn, trong khi diện tích sử dụng lại nhỏ hơn. Trong khi đó, nếu tính theo tim tường, khách hàng sẽ có cảm giác được ở diện tích lớn hơn, trong khi giá thành sẽ rẻ hơn. Tôi cho rằng, đây chính là một chiêu thức tạo tâm lý trong kinh doanh. Còn thực chất, chủ đầu tư cũng không được lợi về giá”, ông Hưng phân trần.

Phân tích cụ thể, ông dẫn chứng: nếu đơn giá mỗi m2 tính theo tim tường là 30 triệu đồng thì tính theo thông thủy sẽ là khoảng 31 triệu đồng, mức chênh lệch là khoảng 0,5 - 0,7%. “Thực chất nhiều hợp đồng làm với khách hàng, không nhất thiết phải ghi theo đơn giá m2 mà ghi tổng giá trị căn hộ. Vì vậy, việc tính theo cách nào cũng không ảnh hưởng đến tổng giá trị căn hộ”, ông nói.

Cũng cho rằng cách tính nào kết quả cũng không đổi, GS. Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường - bình luận, khách hàng cần nghiên cứu kỹ mọi khía cạnh các vấn đề liên quan đến thứ mình bỏ tiền, để tránh những tranh chấp không đáng có.

(Theo Vneconomy)

Người mua nhà có thể kiện nếu mất tiền vì thông tư 16

Sau khi Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 03/2014/TT-BXD sửa đổi Điều 21 Thông tư 16/2010/TT-BXD loại bỏ cách tính diện tích nhà chung cư từ tim tường, nhiều người mua nhà đặt câu hỏi vậy họ có quyền đòi lại tiền mà họ đã nộp cho chủ đầu tư đối với diện tích sử dụng chung (tường, hộp kỹ thuật) mà họ đã phải nộp oan vì quy định tại Thông tư 16 hay không?

luat su tran viet hung

Để trả lời câu hỏi này, chúng tôi có cuộc trao đổi nhanh với Luật sư Trần Việt Hùng - Trưởng Văn phòng Luật sư Trí Việt.

Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về cách giải thích của Bộ Xây dựng trong việc sửa đổi cách tính diện tích nhà ở theo Thông tư 16/2010/TT-BXD?

- Tôi đã từng nghe một quan chức của Bộ Xây dựng nói rằng, dù tính diện tích theo cách nào thì giá nhà đã bao gồm cả giá trị các công trình thuộc sở hữu chung, từ tường, hộp kỹ thuật. Do đó, nếu tính diện tích thông thủy thì giá nhà sẽ cao lên và nếu tính diện tích gồm cả hộp kỹ thuật thì giá nhà sẽ giảm xuống. Theo cách đó thì chủ đầu tư sẽ tính mọi chi phí xây dựng vào giá.

Nhưng tôi cho rằng đây là lập luận thiếu thuyết phục cho vấn đề tính diện tích nhà ở chung cư. Vì, theo Điều 70 Luật Nhà ở, diện tích tường chịu lực, hộp kỹ thuật là diện tích sử dụng chung, không được sở hữu riêng.

Do đó, việc Bộ Xây dựng cho rằng cách tính diện tích nhà ở bao gồm cả tường và hộp kỹ thuật mà cơ quan này ban hành trên cơ sở “tham khảo” các nước khác, như quy định tại Khoản 2 Điều 21 Thông tư 16/2010/TT-BXD vẫn không sai, là cố tình lẩn tránh trách nhiệm trong việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trái luật.

Như ý kiến của các luật sư đã phân tích thì Bộ Xây dựng sẽ không phải chịu trách nhiệm gì đối với việc người dân “mất tiền oan” do quy định tại Điều 21 Thông tư 16. Vậy, những người mua nhà phải trả tiền cả diện tích tường và hộp kỹ thuật có thể đòi lại tiền từ chủ đầu tư hay phải “ngậm đắng nuốt cay” thưa ông?
- Về nguyên tắc, khi ký kết hợp đồng mua bán nhà ở, hai bên xác định đặc điểm của hàng hóa là căn hộ, trong đó quan trọng nhất là diện tích vì nó trực tiếp liên quan đến giá trị hợp đồng. Khi ký hợp đồng mua bán, ai cũng biết rõ sự tự nguyện và không bị ép buộc nên người mua đang bị ràng buộc vào bản hợp đồng mà cách tính diện tích bất hợp lý đang gây bất lợi cho họ.

Tuy nhiên, trong trường hợp này, tôi cho rằng người mua nhà hoàn toàn có thể đòi lại số tiền mà họ đã phải bỏ ra để mua cả diện tích sử dụng chung là tường nhà, hộp kỹ thuật. Vì, theo Điều 70 Luật Nhà ở, chủ sở hữu nhà không được sở hữu diện tích thuộc sở hữu chung nên diện tích đó không được tính vào diện tích nhà ở.

Đối với cách tính diện tích nhà ở  theo hướng dẫn tại Điều 21 Thông tư 16 thì người mua có thể yêu cầu tuyên bố điều khoản về diện tích trong hợp đồng mua bán là vô hiệu do điều khoản này trái với Luật Nhà ở.

Nếu kiện đòi tiền, người mua sẽ phải bắt đầu như thế nào, thưa ông?

- Trước tiên, những người gặp hoàn cảnh trên nên lập nhóm và cử đại diện gặp chủ đầu tư để yêu cầu xem xét lại cách tính diện tích. Hai bên có thể thương lượng về việc tính lại diện tích nếu việc tính diện tích theo cách tính từ tim tường và tính cả hộp kỹ thuật gây thiệt hại cho bên mua quá nhiều. Trường hợp bên bán không đồng ý tính lại diện tích thì người mua nhà có thể khởi kiện thành vụ án tranh chấp hợp đồng mua bán nhà và yêu cầu tòa án tính lại diện tích nhà ở, sau đó sẽ yêu cầu chủ đầu tư hoàn trả tiền đã tính sai diện tích.

Xin cảm ơn ông!
Theo báo landtoday.net

Thông tư số 03 sẽ làm tăng giá căn hộ chung cư

Theo nhận định của giới kinh doanh địa ốc, thời gian tới, có rất nhiều khả năng đơn giá/m2 căn hộ chung cư sẽ tăng sau khi thông tư 03 của Bộ xây dựng chính thức có hiệu lực vào ngày 8/4 tới đây.

Cách cũ – Cách mới “vênh” nhau từ 2-5m2

Theo nội dung sửa đổi của Thông tư 03 thì diện tích sử dụng căn hộ được tính theo kích thước thông thủy và được ghi vào Giấy chứng nhận cấp cho người mua, bao gồm cả phần diện tích tường ngăn các phòng bên trong căn hộ và diện tích ban công, lô gia (nếu có) gắn liền với căn hộ đó, không tính tường bao ngôi nhà, tường phân chia các căn hộ, diện tích sàn có cột, hộp kỹ thuật nằm bên trong căn hộ.
thong tu so 3 co the lam thay doi gia can ho
Khi tính diện tích ban công thì tính toàn bộ diện tích sàn, trường hợp ban công có phần diện tích tường chung thì tính từ mép trong của tường chung. Khi bàn giao căn hộ, các bên phải ghi rõ trong biên bản bàn giao căn hộ hoặc trong phụ lục hợp đồng diện tích sử dụng căn hộ thực tế bàn giao và diện tích ghi trong hợp đồng mua bán căn hộ đã ký; biên bản bàn giao căn hộ hoặc phụ lục hợp đồng được coi là một bộ phận không thể tách rời của hợp đồng mua bán căn hộ.
Với cách tính diện tích theo thông thủy được quy định tại Thông tư 03/2014, thì diện tích căn hộ thực tế có thể giảm trong biên độ dao động từ 3m2 - 5m2 so với các tính từ tim tường mà các chủ đầu tư đang áp dụng theo Thông tư 16/2010.
Thông tư cũng quy định, trong hợp đồng mua bán căn hộ chung cư thương, các bên phải ghi rõ thêm các nội dung sau đây: phần diện tích thuộc sở hữu, sử dụng chung, phần diện tích thuộc sở hữu riêng của chủ sở hữu nhà chung cư; diện tích sàn xây dựng căn hộ; diện tích sử dụng căn hộ (diện tích thông thủy) để tính tiền mua bán căn hộ.
Như vậy, kể từ sau ngày 8/4 khi Thông tư 03 có hiệu lực, người mua nhà phần nào sẽ "được lợi" vì họ chỉ phải trả tiền cho phần diện tích "sở hữu thực" thay vì phải "gánh" cả phần sở hữu chung như là cột, hộp kỹ thuật... như trước đây.
Giá căn hộ chung cư sẽ đồng loạt tăng?
Căn cứ quy định tại Thông tư 03, chủ đầu tư sẽ phải tính diện tích căn hộ theo kích thước thông thủy. Theo cách tính này, phần diện tích thực giao cho khách hàng sẽ giảm. Do vậy, đơn giá/m2 của mỗi căn hộ sẽ phải tăng. Vì theo nguyên tắc, chi phí xây dựng gồm móng, khung, cột, tường chịu lực, hành lang, cầu thang, thang máy, mái... đã phân bổ vào giá bán. Ngược lại, nếu tính theo kích thước tim tường (Thông tư 16), đơn giá sẽ giảm đi. Mặc dù, tổng giá trị căn hộ sẽ không thay đổi.
Có thể hiểu một cách đơn giản hơn là: Giả sử chủ đầu tư bán cho khách hàng một căn hộ chung cư 45m2 với giá A đồng/m2, tổng số tiền khách hàng phải trả là B đồng (theo công thức sau: 45m2 x A đồng/m2 = B đồng/Căn hộ).
Theo cách tính diện tích cũ (được quy định tại Thông tư 16) thì khách hàng sẽ phải trả tiền cả 45m2 của căn hộ nêu trên, cho dù phần “diện tích sở hữu thực tế” của khách hàng (do vướng cột, hộp kỹ thuật...) chỉ là 43m2.
Tuy nhiên, nay tính theo Thông tư 03 thì khách hàng chỉ phải trả tiền cho “phần diện tích sở hữu thực tế” (giả sử là 43m2 như trên) mà thôi. Do vậy, nếu vẫn áp dụng đơn giá là A đồng/m2 như trên thì tổng số tiền khách hàng phải trả (theo công thức trên) không còn đảm bảo B đồng/căn hộ nữa.
Chính vì vậy, để đảm bảo căn hộ nêu trên vẫn được bán với giá B đồng, nhằm đảm bảo hiệu quả đầu tư dự án, chủ đầu tư sẽ buộc phải điều chỉnh giá bán căn hộ để bù đắp các chi phí không được phân bổ vào diện tích căn hộ. Vì vậy, thời gian tới, có rất nhiều khả năng giá căn hộ chung cư sẽ tăng.
Mới đây nhất, tại phiên họp thường kỳ Chính phủ ngày 28/2, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng cho biết, giá bất động sản hiện đã chững lại sau một thời gian giảm mạnh, một số dự án tăng nhẹ từ 1- 2%. Giao dịch cũng tiếp tục tăng tại 2 thành phố lớn, trong đó, số giao dịch thành công tại Hà Nội tăng gấp hai lần cả 2013.
(Theo Cafe F)